คนต่างด้าวทำธุรกิจในไทย: บัญชีห้ามกิจการ ใบอนุญาต FBA และสิทธิประโยชน์ BOI

"คนต่างด้าว" ตามกฎหมายไทยหมายถึงใคร?

ก่อนอื่น ต้องเข้าใจนิยาม "คนต่างด้าว" ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งครอบคลุมกว้างกว่าที่หลายคนคิด กฎหมายมาตรา ๔ ให้นิยามไว้ว่า "คนต่างด้าว" หมายถึง

"บุคคลธรรมดาซึ่งไม่มีสัญชาติไทย หรือนิติบุคคลที่ไม่ได้จดทะเบียนในประเทศไทย หรือนิติบุคคลที่จดทะเบียนในประเทศไทยแต่มีหุ้นซึ่งถือโดยบุคคลธรรมดาที่ไม่มีสัญชาติไทยหรือนิติบุคคลที่จดทะเบียนนอกราชอาณาจักรไทย ตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุนทั้งหมดหรือมากกว่า"
— พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๔

ความสำคัญของนิยามนี้คือ บริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทยก็อาจถูกนับว่าเป็น "คนต่างด้าว" ได้ ถ้าผู้ถือหุ้นต่างชาติถือหุ้นรวมกัน ๕๐% ขึ้นไป นี่คือจุดที่โครงสร้างการถือหุ้นมีความสำคัญอย่างมากในการวางแผนการลงทุน

บัญชี ๓ ประเภท: ธุรกิจที่คนต่างด้าวห้ามทำ ต้องขออนุญาต หรือทำได้อย่างจำกัด

กฎหมายแบ่งธุรกิจออกเป็น ๓ บัญชีแนบท้าย ซึ่งแต่ละบัญชีมีระดับความเข้มงวดต่างกัน

ทุนขั้นต่ำสำหรับคนต่างด้าว

กฎกระทรวงว่าด้วยทุนขั้นต่ำกำหนดว่า คนต่างด้าวที่ประกอบธุรกิจตามบัญชี ๒ หรือบัญชี ๓ ต้องมีทุนขั้นต่ำที่นำเข้ามาในราชอาณาจักรไทยดังนี้

ช่องทางที่คนต่างด้าวสามารถทำธุรกิจได้โดยไม่ต้องขอใบอนุญาต FBA

นอกจากการขอใบอนุญาตตาม FBA แล้ว ยังมีช่องทางอื่นที่นักลงทุนต่างชาตินิยมใช้ ได้แก่

๑. การรับการส่งเสริมการลงทุน (BOI) — บริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) จะได้รับการยกเว้นข้อจำกัดการถือหุ้นต่างชาติในบางกิจการ พร้อมสิทธิประโยชน์ภาษีและไม่ใช่ภาษีมากมาย

๒. การขอหนังสือรับรองตามสนธิสัญญา — สหรัฐอเมริกาและไทยมีสนธิสัญญาทางไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ (Treaty of Amity) ที่อนุญาตให้บริษัทอเมริกันประกอบธุรกิจในไทยในเงื่อนไขเดียวกับบริษัทไทย ยกเว้นธุรกิจในบัญชีหนึ่ง

๓. การขอรับการส่งเสริมจากนิคมอุตสาหกรรม (IEAT) — สำหรับธุรกิจอุตสาหกรรมที่ตั้งในนิคมอุตสาหกรรมของ IEAT จะได้รับสิทธิประโยชน์คล้ายกับ BOI

สิทธิประโยชน์ BOI: เหตุผลที่นักลงทุนต่างชาตินิยม

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ให้สิทธิประโยชน์แก่บริษัทที่ได้รับการส่งเสริม แบ่งเป็นสองกลุ่มหลัก ได้แก่

สิทธิประโยชน์ด้านภาษี รวมถึง ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงสุด ๑๓ ปีขึ้นอยู่กับประเภทกิจการและที่ตั้ง ยกเว้นอากรนำเข้าเครื่องจักร และยกเว้นอากรนำเข้าวัตถุดิบเพื่อการผลิตเพื่อส่งออก

สิทธิประโยชน์ไม่ใช่ภาษี รวมถึง อนุญาตให้ถือหุ้นได้ ๑๐๐% ในกิจการที่ปกติต้องจำกัดต่างชาติ อนุญาตให้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในนิคมอุตสาหกรรม และออกใบอนุญาตทำงานและวีซ่าระยะยาวสำหรับผู้เชี่ยวชาญต่างชาติ

โทษสำหรับการประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาต

การฝ่าฝืน พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว มีโทษรุนแรง กฎหมายกำหนดโทษจำคุกไม่เกิน ๓ ปี หรือปรับตั้งแต่ ๑๐๐,๐๐๐ บาท ถึง ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ พร้อมโทษปรับรายวันวันละ ๑๐,๐๐๐–๕๐,๐๐๐ บาท ตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน และอาจถูกสั่งให้เลิกประกอบกิจการ

ทำไมนักลงทุนต่างชาติถึงต้องการที่ปรึกษากฎหมายไทย?

กฎหมายการลงทุนต่างชาติในไทยมีความซับซ้อนสูง เพราะนอกจากตัวกฎหมายแล้ว ยังมีบัญชีแนบท้ายที่ได้รับการแก้ไขเป็นระยะ กฎกระทรวงที่เปลี่ยนแปลงได้ และแนวปฏิบัติของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าที่ต้องใช้ประสบการณ์ในการตีความ

เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมายที่มีความเชี่ยวชาญด้านกฎหมายองค์กรธุรกิจและประสบการณ์บริหารธุรกิจจริง พร้อมให้คำปรึกษาในการวางโครงสร้างการลงทุนที่ถูกต้องตามกฎหมาย ตั้งแต่การเลือกรูปแบบนิติบุคคล การวางแผนโครงสร้างการถือหุ้น การขอรับการส่งเสริม BOI ไปจนถึงการยื่นขอใบอนุญาต FBA